Ierse taal

De Gaelic taal in Ierland is een Keltische taal. Het is één van de oudste, geschreven talen ter wereld. De klank ervan is overal te horen in het land, maar ook in winkels, pubs, straten, fairs en festivals in Iers sprekende regio’s. In de hele wereld zijn er maar zo’n één miljoen mensen die zeggen het Iers Gaelic te beheersen. In Ierland zijn er hooguit nog 20.000 mensen die Iers Gaelic hun moedertaal noemen. Gaelic wordt door minder dan 5% van de populatie van Ierland gesproken, maar het is de officiële taal van het land. De plaatsen waar nog veel Gaelic gesproken wordt zijn de provincie Munster, West-Centrale Donegal en in Connemara in provincie Connaught.

Geschiedenis

De Ierse taal is al in bekend uit de 5e en 6e eeuw. Vanaf de 1700 na Christus een rijke literatuur in deze taal te vinden. In het begin van de 17e eeuw wordt de Ierse taal bedreigd. Dat komt omdat er plaats gemaakt moest worden voor de Engelse taal. De taal werd geleidelijk teruggedrongen door het Engels. Met erkenning van de Katholieke kerk door Britse overheid en de algemene leerplicht, die al in 1830 werd ingevoerd met Engels als de enige onderwijstaal. In 1600 waren bijna alle inwoners Gaelic sprekend en in 1800 is maar de helft van de vier miljoen inwoners Gaelic sprekend. Vanaf de jaren veertig van de 19e eeuw werd de taalsituatie erger door de grote hongersnood van 1845-1848. Veel Gaelic sprekers gingen naar de VS, Engeland of migreerde naar andere landen. Einde 19e eeuw waren er maar enkele mensen die Iers als moedertaal hadden.

taal ierland

De taal

Iers heeft een andere zinsvolgorde dan andere Europese talen. De woordvolgorde van een Ierse zin is werkwoord-subject-object. Bijvoorbeeld: “Henk kocht een fiets” wordt in het Iers: “Kocht Henk fiets”. Deze woordvolgorde is vrij zeldzaam en komt slechts in 9 procent van alle talen ter wereld voor. Iers kent ook eigen getallen voor het tellen van mensen en eigen getallen voor het tellen van niet-mensen. Vijf mensen betekent in het Iers ‘cúigear leanaí’ en vijf paarden in het de Ierse taal is ‘cúig chapall’. Woorden zijn verschillend afhankelijk van of ze na bepaalde bezittelijke voornaamwoorden of bepaalde voorzetsels komen. Zo kan bijvoorbeeld het Ierse woord voor ‘vrouw’ ‘bean’, ‘bhean’ of ‘mbean’ zijn. Het begin van het woord is dus afhankelijk van de grammaticale omgeving. Het Iers kent slechts elf onregelmatige werkwoorden. Engels kent er zo’n 400.